Bệnh bại liệt là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi rút Polio gây ra. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, từ người sang người thông qua nguồn nước, thực phẩm hoặc bàn tay bị nhiễm vi rút. Bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là những trẻ chưa được tiêm chủng đầy đủ hoặc chưa từng được tiêm vắc xin phòng bại liệt.

Mặc dù Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt từ nhiều năm qua, tuy nhiên nguy cơ bệnh xâm nhập trở lại vẫn hiện hữu do giao lưu, đi lại giữa các quốc gia ngày càng gia tăng và một số nước trên thế giới vẫn còn ghi nhận các trường hợp mắc bệnh. Vì vậy, việc chủ động phòng, chống bệnh bại liệt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ em và duy trì thành quả thanh toán bệnh bại liệt.

Bệnh bại liệt có thời gian ủ bệnh từ 3 đến 35 ngày, trung bình từ 7 đến 14 ngày. Ban đầu, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau họng, buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy. Sau đó, bệnh có thể tiến triển sang giai đoạn liệt mềm cấp với các biểu hiện như yếu cơ, liệt tay hoặc chân, thường là liệt không đối xứng, giảm hoặc mất phản xạ gân xương. Trường hợp nặng có thể gây liệt các cơ hô hấp, dẫn đến suy hô hấp, đe dọa tính mạng. Đáng lo ngại, bệnh hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, người mắc bệnh chủ yếu được điều trị hỗ trợ và phục hồi chức năng.

Tiêm vắc xin đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Vì vậy, các bậc phụ huynh cần chủ động đưa trẻ đi tiêm đầy đủ các mũi vắc xin phòng bại liệt theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng và tích cực tham gia các đợt tiêm chủng bổ sung khi có thông báo của ngành Y tế. Không nên trì hoãn hoặc bỏ sót các mũi tiêm vì sẽ làm giảm khả năng bảo vệ của trẻ trước nguy cơ mắc bệnh.

Bên cạnh việc tiêm chủng, mỗi gia đình cần thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh như thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chăm sóc trẻ nhỏ; sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh; ăn chín, uống sôi; bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; thu gom, xử lý rác thải và chất thải đúng quy định; giữ gìn vệ sinh môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng.

Các bậc phụ huynh cần theo dõi sức khỏe của trẻ. Khi phát hiện trẻ có biểu hiện sốt kèm yếu tay, yếu chân, đi lại khó khăn, liệt mềm hoặc các dấu hiệu bất thường khác, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà hoặc nghe theo các phương pháp chữa bệnh không có cơ sở khoa học.

Đối với các cơ sở y tế, cần tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp liệt mềm cấp ở trẻ dưới 15 tuổi; thực hiện điều tra, lấy mẫu xét nghiệm theo quy định; chuẩn bị đầy đủ vật tư, vắc xin và nhân lực phục vụ công tác phòng, chống dịch; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ về bệnh và chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Mỗi người dân, mỗi gia đình hãy nâng cao ý thức phòng bệnh, đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, thực hiện tốt vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường, phối hợp chặt chẽ với ngành Y tế trong công tác giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp nghi mắc bệnh, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giữ vững thành quả thanh toán bệnh bại liệt tại Việt Nam.